Manchester United jest wyjątkowy dzięki wielu nazwiskom, ale gdyby nie dwójka mężczyzn dzisiaj nie podziwialibyśmy tak wspaniałego obiektu jakim jest Old Trafford.

Być może wiele osób nigdy nie słyszało o dwójce panów - Leitch i Davies, ale gdyby nie oni, dziś Manchester United nie mógłby się pochwalić tym, że posiada największy klubowy stadion w Anglii. Gdyby nie oni, w dzisiejszych czasach w "Teatrze Marzeń" mogłoby zasiąść zaledwie około pięćdziesięciu tysięcy kibiców, a sam stadion nie znajdowałby się w tym miejscu gdzie się znajduje.

Historię zaczął John Henry Davies, kiedy to związał się on z klubem w 1902 roku. Związał się on z klubem, którego historia była uboga, który grał w angielskiej drugiej lidze i który na co dzień występował na stadionie Bank Street w Claytonie. Przypominał on bardziej ratusz niż "Teatr Marzeń". Newton Heath (tak na początku nazywał się Manchesteru United) był bliski bankructwa.

Bank Street i tak było lepszym obiektem piłkarskim niż wcześniejszy stadion "Czerwonych Diabłów" - North Road. Wówczas na boisku zamiast trawy był żwir i błoto, a nad obiektem unosił się gęsty smog wytwarzany przez pobliskie zakłady chemiczne. Szatnie mieściły się w pobliskim pubie oddalonym od stadionu o pół mili.

Newton Heath w końcu opuścił North Road i przeniósł się na Bank Street. Po tym jak Davies zmienił nazwę klubu na Manchester United i barwy na czerwono-białe skoncentrował swą uwagę na stadionie. W 1906 roku Bank Street było nielicznym obiektem, który mógł pomieścić ponad pięćdziesiąt tysięcy kibiców.

Dzięki pieniądzom włożonym w klub, drużyna z Manchesteru już w 1908 roku wygrała Football League. Liczba mieszkańców w Manchesterze wzrosła do dwóch milionów, popularność piłki nożnej zaczęła szybko rosnąć, a Davies planował wybudować zupełnie nowy stadion, który miał pomieścić około sto tysięcy fanów, aby zapewnić klubowi ciągłe rozwijanie się.

Szczegóły dotyczące nowego stadionu zostały ujawnione w marcu 1909 roku, kiedy to Manchester United walczył o swój pierwszy triumf w Pucharze Anglii. Wykupienie ziemi i postawienie stadionu kosztowało klub 60 tysięcy funtów. W dzisiejszych czasach Manchester United płacąc taką kwotę za jaką kupił Rio Ferdinand mógłby wybudować pięćset takich stadionów.

Nowe miejsce na stadion znajdowało się pięć mil od Bank Street, leżało one w pobliżu kanału Manchester Ship i Trafford Park. Davies wynajął architekta - Archibalda Leitcha, który zbudował takie areny piłkarskie jak White Hart Line (Tottenham Hotspur) oraz Craven Cottage (Fulham Londyn). Jego zadanie było bardzo sprecyzowane - musiał wybudować najpiękniejszy stadion w północnej części Anglii.

Nowy stadion posiadał dwanaście tysięcy przykrytych miejsc oraz siedemdziesiąt tysięcy miejsc pod gołym niebem. Leitch wybudował łaźnie, siłownię, pralnię, pokoje, na stadionie można było pograć w bilard lub skorzystać z masażu. Bogatsi kibice nie musieli już chodzić pół mil by coś przekąsić lub napić się - mieli wszystko pod ręką.

Na stadionie pierwszy mecz rozegrano 19 lutego 1910 roku przeciwko Liverpoolowi. Mimo że Manchester United posiadał tak wspaniałych piłkarzy jak Billy Meredith i Charlie Roberts to przegrał 4-3. Drużyna dzięki nowemu obiektowi złapała wysoką formę i już w 1911 roku sięgnęła po mistrzowski tytuł.

Kilka tygodni później Old Trafford zostało wybrane na gospodarza półfinałowego meczu Pucharu Anglii. W 1915 roku był gospodarzem finałowego spotkania pomiędzy Chelsea a Sheffield United, znany później jako "Khaki Cup". Na stadionie wówczas zgromadziło się około pięćdziesięciu tysięcy widzów.


Zdjęcie z finału Pucharu Anglii w 1915 roku
Pierwsze międzynarodowe spotkanie miało miejsce w 1926 roku, kiedy to Anglia podejmowała Szkocję. 49.000 kibiców na własne oczy widziało wygraną Szkotów 1-0.

W ciągu roku zostały ustanowione dwa rekordy frekwencji - 70.504 to najlepszy przedwojenny wynik. Właśnie tyle widzów obejrzało spotkanie z Aston Villą w dniu 27 grudnia 1920 roku. Natomiast najniższa frekwencja to... 13 widzów. Właśnie tyle osób obejrzało w 1921 roku mecz pomiędzy Leicester City a Stockport County, spotkanie to na początku miało odbyć się na Edgeley Park, lecz ta arena została zamknięta z powodu problemów z kibicami.

Kilka lat później wprowadzono kilka nowości, takich jak przedłużenie dachu. Stadion był obiektem zazdrości wielu rywali. Sto lat po pierwszym spotkaniu z Liverpoolem Old Trafford wciąż jest wspaniałym stadionem, którego nie jeden wrogi klub by pozazdrościł.

Na całym świecie panował kryzys gospodarczy, a sam Manchester United był na skraju bankructwa. Sam zespół był coraz słabszy i nie odnosił już sukcesów, jak to miało kilkanaście lat temu. Old Trafford nie mogło się już zaszczycić tytułem najlepszego angielskiego stadionu. Na Old Trafford przychodziło coraz mniej kibiców.

Drużynę "Czerwonych Diabłów" uratował jednak lokalny dobroczyńca James Gibson. Nie mógł on zapobiec spadkowi z najwyższej ligi angielskiej na koniec sezonu 1930/31, ale jego pomoc pieniężna była bardzo przydatna.

Manchester United powrócił do pierwszej ligi. A w 1939 roku Old Trafford było gospodarzem półfinałowego meczu Pucharu Anglii, kiedy to na stadionie 76.692 kibiców oglądało zmagania Wolverhampton i Grimsby Town. Co do dziś jest rekordem frekwencji.

Lata wojenne:

Jednak nie zabrakło dni, kiedy nad Old Trafford zgromadziły się ciemne chmury. "Teatr Marzeń" znajdował się blisko Trafford Park, tak więc istniało zagrożenie, że zostanie on zbombardowany przez Luftwaffe.

Pierwszy nalot miał miejsce 22 grudnia 1940 roku. Drugi odbył się 11 marca 1941 roku, wówczas na stadion zostały zrzucone dwie bomby, który zniszczyły trybuny oraz murawę boiska. W skutek zniszczeń Manchester United musiał rozgrywać spotkania na Maine Road.


Skutki niemieckich bombardowań w 1941 roku
W listopadzie 1944 roku Komisja Zniszczeń Wojennych ogłosiła, że Old Trafford nie zostało całkowicie zniszczone. Poseł Ellis Smith (zagorzały fan Manchesteru United) zaangażował się w starania o uzyskanie dotacji na odbudowę stadionu. Kiedy wojna się skończyła Komisja przyznała klubowi pięć tysięcy funtów na pozbieranie gruzów i niecałe osiemnaście tysięcy na odbudowę trybun. Po II wojnie światowej brakowało materiałów, tak więc miały miejsce opóźnienia w remontowaniu stadionu.

Lata po II wojnie światowej:

W 1945 roku stanowisko menadżera Manchesteru United przejął młody człowiek Matt Busby, który miał szeroką wizję na temat drużyny. W 1948 roku "Czerwone Diabły" zdobyły Puchar Anglii w pięknym stylu. Jednak wciąż rozgrywali one mecze na stadionie rywala zza miedzy - Manchesteru City. W końcu złożyli oni wypowiedzenie. Fani złożyli petycję do Ministerstwa w sprawie szybkiego odremontowania stadionu.

Pracę na Old Trafford zostały ukończone wiosną następnego roku i 24 sierpnia Manchester United rozegrał pierwsze spotkanie na odrestaurowanym stadionie. "Czerwone Diabły" pokonały Bolton Wanderers 3-0.

Przebudowa stadionu została całkowicie zakończona w 1954 roku, trzy lata później zamontowano reflektory. Budżet klubu regularnie się zwiększał dzięki ligowym tytułom oraz występom w europejskich pucharach. Postanowiono zwiększyć pojemność stadionu do stu tysięcy, prace miały być wznowione w przyszłym roku. Jednak katastrofa lotnicza w lutym 1958 roku w Monachium całkowicie zmieniła plany.

Prace w 1960 roku spowodowały, że pojemność stadionu zwiększyła się do liczby 66.500. Trybuny ponownie zostały pokryte dachem. W planach było zakupienie 1.700 drewnianych krzesełek na trybunę Stretford End.

W 1962 roku Manchester United został poinformowany, iż Old Trafford będzie areną zmagań podczas mistrzostw świata w 1966 roku, tak więc klub otrzymał 40 tysięcy funtów na ulepszenie jakości stadionu.

Old Trafford z każdym rokiem rozwijało się w szybkim tempie, dochodziło do takiej sytuacji, iż kibice skarżyli się, że więcej wydaje się na stadion niż na drużynę, jednak Matt Busby nic sobie z tego nie robił. Mając w składzie takich graczy jak George Best, Bobby Charlton czy Denis Law sukcesy były kwestią czasu.

Pod koniec 1967 roku klub zabrał się za całkiem nowe przedsięwzięcie. Po dokładnych rozważaniach, dyrektorzy postanowili przeznaczyć okrągłą sumę tysiąca funtów na drewnianą chatkę, w której sprzedawano pamiątki związane z Manchesterem United.

W 1970 na Old Trafford zostało rozegrane spotkanie finału Pucharu Anglii, w którym to Chelsea Londyn zmierzyła się z Leeds United.


1970 rok - finał Pucharu Anglii pomiędzy Chelsea a Leeds United


Peter Osgood świętuje zdobycie bramki podczas drugiego spotkania finału Pucharu Anglii w 1970 roku
Choć stadion rozwijał się przez lata, epoka Matta Busby'ego kończyła się. Zespół przeżywał znaczny kryzys, lecz inaczej było z Old Trafford. W 1971 roku zostało dodanych pięć tysięcy miejsc.

Stadion w dalszych latach zmagał się z chuligaństwem, w lutym 1971 roku w meczu pomiędzy Manchesterem United a Newcastle United z trybuny Stretford End został wyrzucony nóż, za ten czyn klub musiał zapłacić grzywnę w wysokości 7 tysięcy funtów.

W kwietniu 1974 roku na Old Trafford rozgrywały się derby. W ostatnich minutach meczu zwycięskiego gola dla "The Citizens" zdobył były idol Stretford End - Denis Law. Porażka z odwiecznym wrogiem spowodowała, że "Czerwone Diabły" spadły do Division Two. Rozwścieczony tłum kibiców wbiegł na boisku, z tego też powodu w następnym sezonie za obydwoma bramkami stanął dziewięciometrowy mur, który nie sprzyjał kibicom oglądającym widowisko.


Denis Law otoczony przez tłum rozgniewanych kibiców, którzy nie mogą pogodzić się ze spadkiem ich ukochanego klubu - Manchesteru United z najwyższej klasy rozgrywkowej
W 1976 roku ogrodzenia za bramkami zostały przedłużone, widoczność z trybun była fatalna, zwłaszcza z dolnych miejsc. Mur przypominał więzienie, a nie miejsce imprez sportowych, na których ludzie mogli się bawić. W kolejnych latach zostały remontowane trybuny główne.

W sezonie 1976/77 Manchester United powrócił do europejskich pucharów - występował w Pucharze UEFA. To oznaczało tylko jedno - na stadionie musi pojawić się nowe oświetlenie - i tak też się stało.

W maju 1986 roku zostało powstało klubowe muzeum, które otworzył prezes klubu - Martin Edwards oraz matka Duncana Edwardsa. Koszt tego przedsięwzięcia wyniósł około 100 tysięcy funtów. Od tamtej pory na Old Trafford zjeżdżało się wiele ludzi chcących obejrzeć klubowe pamiątki.

W 1986 roku na Old Trafford po raz pierwszy został zorganizowany mecz rugby, w którym to Wielka Brytania zmierzyła się z Australią. W tym roku menadżerem Manchesteru United został Alex Ferguson, odnoszący wcześniej liczne sukcesy w Aberdeen.

Gdy Ferguson przejął drużynę, priorytetowym celem było wzmocnienie drużyny, przez co na kilka lat nie robiono większych modernizacji na stadionie.

W kwietniu 1989 roku miejsce miała tragedia w Hillsborough, w której życie straciło 95 osób. W skutek tak tragicznej katastrofy ogrodzenie na Old Trafford zostało obniżone.

W 1991 roku na stadionie został rozegrany pierwszy muzyczny koncert. Na scenie pojawili się Rod Stewart, Status Quo i Joe Cocker.

Wiosna 1992 roku była dla wielu kibiców Manchesteru United okresem emocjonalnych zawirowań. Nie tylko tytuł ligowy został zgarnięty przez Leeds United, co przedłużyło okres bez mistrzostwa drużyny z Old Trafford do ćwierć wieku, ale też trybuna Stretford End miała zostać zburzona na koniec sezonu.

Po ukazaniu się raportu barona Taylora dotyczącego tragedii w Hillsborough, United ogłosili plany przebudowy świątyni najbardziej zagorzały kibiców. Wielbiona trybuna stojąca, znajdująca się na zachodnim końcu obiektu, miała być zastąpiona przez około 10500 krzesełek, wliczając w to przeniesiony sektor rodzinny, 46 ekskluzywnych lóż, różnorodne restauracje i poczekalnie. Szatnie również miały być przeniesione, a zawodnicy mieli wychodzić na murawę przez wysuwany tunel bezpieczeństwa.

Ostatni mecz ligowy podczas którego można było stać na Stretford End był zwycięstwem 3-1 nad Tottenhamem Hotspur 2 maja 1992 roku. Zdołano także rozegrać drugi mecz finału FA Youth Cup, w którym United pokonali Crystal Palace. Zanim do pracy wkroczyły buldożery, odbył się jeszcze mecz pożegnalny Normana Whiteside’a. Tego lata strumień nostalgicznych fanów wstąpił na Old Trafford, aby wziąć cegłę czy kawałek gruzu na pamiątkę. Witały ich dwa ogromne dźwigi górujące nad pustką, gdzie jeszcze niedawno stała główna siedziba Red and White Army.

Ponura atmosfera panowała na obiekcie również w sezonie 1992/93, gdyż prace konstrukcyjne wymusiły znaczne zmniejszenie pojemności, choć każdy sektor West Stand był otwierany tak szybko jak tylko było to możliwe. W połowie zimy fani zostali dopuszczeni do sektorów na poziomie murawy, jednak ponieważ byli oni wystawieni na działanie żywiołów [z powodu braku zadaszenia - przyp. red.], wyposażano ich w plastikowe płaszcze przeciwdeszczowe (dostarczane przez klub) w przypadku intensywnych opadów.

Nowa trybuna Stretford End, wraz z rozbudową dachu wspornikowego dookoła całego stadionu, według doniesień kosztowała 12 milionów funtów. Gdyby tego było mało, klub zainwestował również w centrum konferencji prasowych pod główną trybuną, oraz w wielce potrzebny system nagłośnienia stadionu. Na boisku wydarzenia postępowały nawet bardziej zadowalająco, gdyż "Diabły", zainspirowane nowo zakontraktowanym Ericiem Cantoną, wzniosły w górę trofeum za ligowe mistrzostwo po raz pierwszy od 26 lat.


Maj 1993: Steve Bruce i Bryan Robson świętują zdobycie pierwszego mistrzostwa kraju po 26 latach
Do momentu startu następnych rozgrywek, Old Trafford stał się wspaniałym pomnikiem nowoczesności. Gdy wszystkie usprawnienia obiektu były już ukończone, wydawało się nieprawdopodobne, że w ciągu następnej dekady potrzebna będzie kolejna znacząca rozbudowa. Jednak gdy drużyna zdobywała kolejne sukcesy (United zgarnęli Dublet w 1994 i powtórzyli ten wyczyn dwa lata później), zapotrzebowanie na bilety znacząco wzrosło i powzięto dalsze plany.

Po odrzuceniu pomysłu przenosin na nowo wybudowany obiekt (sądzono, że fani będą wielce przeciwni aż takiemu zerwaniu z tradycją), zarząd ogłosił plany budowy trzy-poziomowej struktury mającej stanąć w miejscu North Stand. Rozpatrzono ponad tuzin możliwości, zanim ostateczny projekt został ujawniony pod koniec 1994 roku. Według szacunków budowla miała kosztować 18,6 milionów funtów, jednak ponieważ zajmowała ona znacznie więcej miejsca niż jej poprzedniczka i wymagała drogi przejazdowej, kolejne 9,1 mln £ potrzebne było do wykupu gruntu od Trafford Park Estates.

Do czasu gdy Old Trafford stał się jedną z aren Euro 96 (podczas którego na obiekcie United rozegrano 5 spotkań), North Stand była już prawie ukończona, powiększając pojemność stadionu o 12000 krzesełek, przekraczając 56000. Największa pojedyncza trybuna w kraju, z jej ogromnym spadzistym dachem i zawiłą siecią belek nośnych, wnosiła się nad trzema pozostałymi częściami dachu wspornikowego – będąc niezwykłą miarą fenomenalnego uroku United. Tymczasem na głównym dziedzińcu, ponad tablicą upamiętniającą katastrofę w Monachium, w 1996 roku stanęła dumnie statua z brązu przedstawiająca sir Matta Busby'ego - człowieka, którego wizja i geniusz pół wieku wcześniej rozpoczęły nowy rozdział w historii klubu.

Gdy "Diabły" kontynuowały zgarnianie wszystkiego co przed nimi, obiekt wciąż nie był wystarczająco duży, aby zaspokoić popyt na fanów z całego świata. Architekci znów powrócili do swych desek kreślarskich. Tym razem zaproponowali trzecią kondygnację na trybunach wschodniej i zachodniej, co zwiększyłoby pojemność stadionu o kolejne 12000 – do około 67500. Ponieważ żadna z tych trybun nie została zaprojektowana tak, aby spotkać się z North Stand za narożnikami, prace były stosunkowo nieskomplikowane i zostały ukończone przed startem sezonu 2000/2001, podczas którego United zanotowali średnią frekwencję na poziomie 67542 osób, co było rekordem klubowego futbolu w Anglii.

W międzyczasie stoiska z wyżywieniem i udogodnienia wypoczynkowe dotrzymywały kroku stadionowi. Odtąd North Stand mieściła w sobie Red Café, klubową restaurację popularną szczególnie wśród dzieci, oraz Manchester Suite, jedne z najbardziej przestronnych pokoi na północnym zachodzie kraju, z miejscami siedzącymi dla 900 osób. Jednak uwagę najbardziej przyciągało United Museum (otworzył je sam Pele w 1998 roku), które przeobraziło się w jedną z najbardziej popularnych sportowych atrakcji turystycznych w kraju.

W grudniu 2001 roku, posiedzenie Komitetu Wykonawczego UEFA w Nyonie ustaliło, że gospodarzem finału Ligi Mistrzów w 2003 roku będzie "Teatr Marzeń".

Każdy, kto był w pewien sposób związany z Manchesterem United liczył, że to "Czerwone Diabły" dojdą do finału i Old Trafford pomoże podopiecznym sir Alexa Fergusona zdobyć trzeci puchar Ligi Mistrzów w historii, jednak ich marzenia szybko rozwiał Real Madryt, który wyeliminował drużynę z Manchesteru w ćwierćfinale.

W finale między sobą stanęły dwie włoskie ekipy - Juventus Turyn oraz AC Milan. Mecz i dogrywa były okropne nudne, żadna z drużyn nie potrafiła zdobyć bramki. W rzutach karanych lepszy okazał się zespół "Rossonerich".


Zdjęcie zrobione podczas finału Ligi Mistrzów w 2003 roku
W kolejnych latach Old Trafford było często wykorzystywane przez Football Association. W latach 2002-2007 z powodu remontu na Wembley, w "Teatrze Marzeń" reprezentacja Anglii rozegrała 12 spotkań, w większości ich stadion był zapełniony po ostatnie miejsce.

W kolejnych latach na Old Trafford zostało dodane 8 tysięcy miejsc. W trakcie sezonu 2006/07 wygrany 4-1 mecz z Blackburn Rovers obejrzało 76.098 kibiców.

Pierwsza dekada XXI wieku zakończyła się sukcesami Manchesteru United, który regularnie odnosił sukcesy czy to w Premier League, czy w innych rozgrywkach. Podobnie było z Old Trafford, który nadal uważany jest za najpiękniejszy klubowy stadion w Wielkiej Brytanii.

Galeria:


1930 rok - półfinał Pucharu Anglii, medycy opatrują kobietę


Dennis Viollet (nr 10) i Tommy Taylor (z prawej) atakują na bramkę Manchesteru City w 1956 roku


Mark Jones (z lewej) i Bill Foulkes (z prawej) próbują odebrać piłkę Jackowi Dysonowi - 1956 rok


Fani świętujący powrót do First Division w 1975 roku


Fani United oglądający mecz z Coventry w 1980 roku zza ogrodzenia, który powstał w celu zwalczania chuligaństwa


Przebudowa Stretford End na początku lat 90-tych


Pomnik sir Matta Busby'ego, który pojawił na przed Old Trafford w 1996 roku


Zdjęcie Old Trafford zrobione w 2002 roku


Sir Bobby Charlton i Eusebio przed Old Trafford w 2003 roku


Zdjęcie Old Trafford z lotu ptaka zrobione w 2007 roku


Pomnik upamiętniający Wielką Trójcę - George'a Besta, Denisa Lawa i Bobby'ego Charltona

Tekst przetłumaczył: Selassie oraz Gajusz.
Źródło: ManUtd.com